24 april 2021

Judith Steenbrink (viool) en Tineke Steenbrink (klavecimbel) - Bachs Vioolsonates

  • Datum: 24 april 2021
  • Tijd: 20:00 - 22:00
  • Locatie:
    Livestream uit de Edesche Concertzaal
  • Prijs: 19.50

Judith Steenbrink & Tineke Steenbrink

Bekend en welbemind. Violiste Judith Steenbrink en klaveciniste Tineke Steenbrink zijn als oprichters van het uiterst succesvolle Holland Baroque trotse winnaars van de Edison Publieksprijs 2017. In de Edesche Concertzaal beluister je de tweelingzussen Steenbrink als geroutineerd duo. Met Bachs sonates voor viool en klavecimbel beklimmen ze de hoogste toppen in het landschap van de barokke kamermuziek.

Vioolsonates van Bach

Met Bachs Zes Sonates voor klavecimbel en viool is iets bijzonders aan de hand. Bachs collega-componisten kozen er in hun vioolsonates vaak voor om de viool de belangrijkste rol te geven met ondersteuning van begeleidende instrumenten. Bach daarentegen slaat in zijn vioolsonates nieuwe wegen in. Hij maakte er echte triosonates van, waarin de drie partijen (viool, rechter- en linkerhand van de klavecimbelpartij) totaal gelijkwaardig aan elkaar zijn. Het levert muziek op die klinkt als een levendig gesprek, waarin viool en klavecimbel voortdurend op elkaar reageren.

 

Judith Steenbrink over de barok:
"De barok is ons alfa en omega: alles wat we spelen en maken, grijpt terug op de beginselen van de achttiende-eeuwse barokmuziek. De betekenis van toonsoorten, de affectenleer, de weelde van de rijke continuobezetting: je kunt er ons ‘s nachts voor wakker maken."
(Lees het interview met Judith Steenbrink.)

 

Telemann, Rebel en Carl Philipp Emanuel Bach

Naast muziek van vader Bach spelen Judith en Tineke Steenbrink ook muziek van Bachs beroemdste zoon, Carl Philipp Emanuel Bach. Van hem klinken twee vioolsonates waarvan aan eentje ook vader Bach mee componeerde. Verder klinken stukken van vader Bachs goede vriend Georg Philipp Telemann. Van de Franse componist Jean-Fery Rebel spelen Judith en Tineke Steenbrink zijn aanstekelijk vrolijke Vioolsonate nr. 11

Youtube-tip

Beluister Tineke en Judith Steenbrink samen met hun ensemble Holland Baroque.

Deze tekst is automatisch vertaald via DeepL

Programma

Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788)

Sonate in d

Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

Judith Steenbrink (Viool)

  • I. Adagio
  • II. Allegro
  • III. Largo
  • IV. Vivace

Lange tijd dachten muziekgeleerden dat deze vioolsonate van Johann Sebastian Bach was. Het stuk kreeg zelfs een eigen nummer in de werkenlijst van vader Bach (BWV 1036). Driekwart eeuw geleden werd het mysterie opgelost. Carl Philipp Emanuel schreef deze sonate samen met zijn vader. Vandaar dat het stuk nog zo barok klinkt. Later maakte Carl Philipp Emanuel er een triosonate van voor fluit en viool. Judith en Tineke spelen de originele versie.

Jean-Fery Rebel (1661-1747)

Sonate voor viool en b.c. nr. 11 in Bes

Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

Judith Steenbrink (Viool)

    Johann Sebastian Bach (1685-1750)

    Sonate voor viool en basso continuo in G, BWV 1021

    Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

    Judith Steenbrink (Viool)

    • I. Adagio
    • II. Vivace
    • III. Largo
    • IV. Presto

    Anders dan de beroemde Vioolsonates BWV 1014-1019 schreef Bach deze sonate voor viool en basso continuo. Alleen de viool- en baspartij zijn uitgeschreven. Met cijfers die Bach onder de baspartij noteerde vult de klavecimbelspeler zelf de begeleidingspartij in. Tijdens de barok was dit gebruikelijk. Vermoedelijk schreef Bach deze vioolsonate toen hij in Cöthen en Weimar werkte (1715-1720).

    Johann Sebastian Bach (1685-1750)

    Sonate voor klavecimbel en viool, nr. 5 in f, BWV 1018

    Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

    Judith Steenbrink (Viool)

    • I. Largo
    • II. Allegro
    • III. Adagio
    • IV. Vivace

    Het bijzondere aan Bachs Zes Vioolsonates is dat de viool- en de klavecimbelpartij min of meer gelijkwaardig aan elkaar zijn. Bach beschikte over een heel scala aan middelen om steeds weer tot verrassende vondsten te komen. Het eerste snelle deel van deze sonate schreef Bach in de vorm van een 'concerto' met uitdagende vioolsolo's. De langzame delen klinken als zangerige aria's. Het snelle slotdeel heeft veel weg van een driestemmige fuga.

    Georg Philipp Telemann (1681-1767)

    Sonate voor viool en b.c. in G, TWV 41: G1

    Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

    Judith Steenbrink (Viool)

    • I. largo
    • II. Allegro
    • III. Adagio
    • IV. Allegro

    Johann Sebastian Bach (1685-1750)

    Sonate voor klavecimbel en viool, nr. 1 in b, BWV 1014

    Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

    Judith Steenbrink (Viool)

    • I. Adagio
    • II. Allegro
    • III. Andante
    • IV. Allegro

    Bachs Vioolsonates BWV 1014 en BWV 1018 zijn elk vierdelige stukken met opeenvolgend een langzaam, een snel, een langzaam en tot slot weer een snel deel. Deze vorm wordt ook wel 'sonata a chiesa' (kerksonate) genoemd. Bach schreef ze tussen 1720 en 1723 toen hij kapelmeester was aan het hof van Köthen.

    Johann Sebastian Bach (1685-1750)

    Fantasie in a, BWV 922

    Tineke Steenbrink (Klavecimbel)

      Hoelang kun je iets herhalen zonder dat het saai wordt? Bach laat je het ervaren in deze adembenemende fantasie. Eén bepaald motiefje komt steeds terug, maar door Bachs onuitputtelijke variatiekunst klinkt het steeds anders. Herhaling is de kracht van de reclame. Dat wisten zelfs de oude Romeinen al. Redenaar Cicero stelde dat herhaling “een diepe indruk op de luisteraar” maakt, “alsof een wapen herhaaldelijk hetzelfde lichaamsdeel treft”.